38-COLUMN-Brilliant-Bottles-foto-2

Et venèèn van wèèn

In Tilburg vèènde beduijend meer wèènbedrèève dan in de rèst van Braobant. Tilburg wèènstad, kunde wèl zègge. Mar waor komt dè tòch vendaon?

In et begien van de 19e euw stotte Tilburg Leiden van den irste plòts as gròtste prooduusènt van wol èn laoke, toendertèèd en hil belangrèèk eksportpredukt. Meepesaant is in Tilburg de wèènhaandel ontstaon. Nie dè de gewôone krèùkezèèker daor veul van meej krêeg. Et waar meer iets wèttie bè den hèllege mis in et kiltje van meneer pestoor zaag verdwèène. Dès in de lôop van de tèèd wèl veraanderd.

Et waare aandere tije!

Den urste die nèffe wol ok wèèn verhaandelde in Tilburg, dè waar Adriaan B. Mutsaers (1744-1815). Hij èksperteerde zen tèkstiel èn dan kwaamie meej wèèn trug. Dè gong in dieje tèèd mistal meej pèrd èn kèèr, pas in 1863 kwaam de trèèn èn nòg laoter den ootoo. De firma Verhoeven is al meer dan 100 jaor tèùs in Tilburg. Die is sewèèle de speesjalist op et gebied van wèèntransport, mar nie den innegste. Veul Tilburgse transportbedrèève zèn begònne meej wol en wèèn. Et pròtje ging dè Tilburgse tekstielfabrikaante ok in de wèèn ginge om et riesiekoo dèsse meej dere wol liepe af te dèkke. Èn dè din ze dan meej en aander predukt meej riesiekoo. Ze waarenet gewôon om riesiekoodraogenden haandel te bedrèève.

In dieje tèèd zaat de wèèn mistal in vaote diese  op de plòts van bestèmming lòste. Bè Van Bilsen opt Körvel kunde de taokelbaone nòg zien hange. Ge had netuulijk ok nog Kerstens òn de Spoorlaon, Bogaers in de Poststraot en femilie Verbunt meej der wèènpakhèùs Monopole òn de Langestraot. Dès en verèkkes schôon gebouw wètter nòg steeds stao.

Et waare aandere tije! In de Willem II-straot laag nòg gin stintje op den bojem – dè kunde nòg zien òn de schoenschraopers bè de vurdeure – mar Braobant wier geduureg ròmser èn waarde in dieje tèèd misdiender dan kòste int geniep van de miswèèn pruuve. Dur den industriejêele rivveluusie kòsset den brèùne beeter trèkke èn dè heej de wèènhaandel ok gin wèndaajer geleej. De fabrikaante waare in dieje tèèd van die Jan-stap-nètjes, ze pròtte gèère Fraans, dè vonne ze sjiek. Mar de innegste aander taol diese kènde waar en bietje minder sjiek, dè waar êen van de Tilburgse diejalèkte.

Öt dieje tèèd hèmme ok et gezègde ‘Bier nao wèèn gift venèèn, wèèn nò bier gift plezier’. Dè heej himmel niks te maoke meej et verschil in alkoholpèrsentaazje èn ok nie meej de vòllegòrde. Den orsprong van dees verhaol leejtem in et fèèt dè de Krèùk die et beeter krêeg et plezier van wèèn drinke kos leere kènne, mar dè de fabrikaant die gin wèèn mir betaole kos èn ònt bier moes vur zene roes, dur et venèèn getroffe waar. Et eekenoomies venèèn, agge me goed begrèpt.

Houdoe war!

Antoon Frijters, Brilliant Bottles
M 06 53 643 027

antoon@brilliant-bottles.com